Wokół leksemu kolumna i jego synonimów
Słowa kluczowe
słownictwo architektoniczne
synonimy
znaczenie wyrazu
Jak cytować
Abstrakt
W artykule analizie poddano leksem kolumna w jego podstawowym – architektonicznym – znaczeniu, tj. w budowli, definiowanym dwojako: 1) jako samodzielna, zwykle wolno stojąca budowla oraz 2) jako część budowli, oraz grupę jego synonimów specjalistycznych dziedzinowych z zakresu architektura, obejmującą pięć jednostek leksykalnych takich, jak: atlant, kariatyda, konsola, przypora, skarpa. Kwalifikacji dziedzinowej zgromadzonych bliskoznaczników dokonano na podstawie występowania kwalifikatora specjalistycznego z zakresu architektury (archit.) przed definicją danego leksemu w wykazie wszystkich zebranych synonimów dla rzeczownika kolumna w znaczeniu ‘w budowli’ w podstawowym źródle słownikowym, tj. w WSJP PAN. Brak kwalifikatora wyklucza dany bliskoznacznik ze zbioru synonimów dziedzinowych.
Bibliografia
Apresjan J.D. 1995: Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, przeł. Z. Kozłowska, A. Markowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Badach A. 2010: Historia, symbolika i recepcja Kolumny Barskiej w Rapperswilu, „Zeszyty Historyczne. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie”, z. XI, s. 33–50.
Zobacz w Google Scholar
Basista A. 2000: Architektura. Dlaczego jest, jaka jest, Znak, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Batko-Tokarz B. 2019: Tematyczny podział słownictwa współczesnego języka polskiego. Teoria, praktyka, leksykografia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Buttler D. 1987: Język i my, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Cole E. (red.) 2008: Architektura. Style i detale, Arkady, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Cymer A. 2024: Z kolumną przez wieki (online: https://culture.pl/pl/artykul/z-kolumna-przez-wieki, dostęp: 18 marca 2024).
Zobacz w Google Scholar
Grochowski M. 1982: Zarys leksykologii i leksykografii, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
Grodziński E. 1985: Językoznawcy i logicy o synonimach i synonimii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Zobacz w Google Scholar
Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H. (red.) 1984: Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
ISJP: Inny słownik języka polskiego, red. M. Bańko, t. 1–2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
Zobacz w Google Scholar
Kania S., Tokarski J. 1984: Zarys leksykologii i leksykografii polskiej, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
KJP PWN: Korpus Języka Polskiego PWN (online: https://sjp.pwn.pl/korpus/szukaj/kolumna.html, dostęp: 21 marca 2024).
Zobacz w Google Scholar
Klemensiewicz Z. 2009: Historia języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Koch W. 1996: Style w architekturze. Arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne, GeoCenter, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kopaliński W. 1990: Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Krajewski M. 1999: Mała encyklopedia architektury i wnętrz, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Kubalska-Sulkiewicz K. (red.) 2011: Historia sztuki, t. 19: Słownik terminów artystycznych i architektonicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kurkiewicz J. 2007: Kwalifikatory w Wielkim słowniku języka polskiego, [w:] P. Żmigrodzki, R. Przybylska (red.), Nowe studia leksykograficzne, Lexis, Kraków, s. 29–45.
Zobacz w Google Scholar
Laskowski R., Urbańczyk S. (red.) 1994: Encyklopedia języka polskiego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Lyons J. 1984: Semantyka, t. 1–2, przeł. A. Weinsberg, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 2012: Wykłady z leksykologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Mączeński Z. 1956: Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym, Arkady, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Mossakowski W. 1999: Jurydyczno-sakralne funkcje kolumny w starożytnym Rzymie, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Historia”, nr 31(330), s. 141–150.
Zobacz w Google Scholar
Nagórko A., Łaziński M., Burkhardt H. 2004: Dystynktywny słownik synonimów. Wstęp, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków, s. 7–45.
Zobacz w Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego (online: http://www.nkjp.uni.lodz.pl/index_adv.jsp?query=kolumna, dostęp: 21 marca 2024).
Zobacz w Google Scholar
NSJP: Nowy słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
Zobacz w Google Scholar
Peplińska M. 2024: Leksem kuchnia we współczesnej polszczyźnie, [w:] M. Święcicka, M. Peplińska (red.), Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, t. 9, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, s. 79–89.
Zobacz w Google Scholar
Peplińska-Narloch M. 2014: Most w przestrzeni językowo-kulturowej (na materiale frazeologicznym), [w:] M. Święcicka, M. Peplińska-Narloch (red.), Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, t. 5, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, s. 47–61.
Zobacz w Google Scholar
Pevsner N., Fleming J., Honour H. 1992: Encyklopedia architektury, przeł. A. Dulewicz, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Piechowicz R. 2007: Logika, topologia, język. Relacja bliskości znaczeń na poziomie leksyki, Biblos, Tarnów.
Zobacz w Google Scholar
PSJP: Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
Zobacz w Google Scholar
PSWP: Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, t. 1–50, Kurpisz, Poznań 1994–2005.
Zobacz w Google Scholar
Seidel-Grzesińska A. 2021: Symbolika kolumny w obrazie ołtarzowym Lucasa Cranacha młodszego z kościoła zamkowego w Dessau, „Quart”, nr 3, s. 42–55.
Zobacz w Google Scholar
Skorupka S. (red.) 1993: Słownik wyrazów bliskoznacznych. Wstęp, Wiedza Powszechna, Warszawa, s. 7–13.
Zobacz w Google Scholar
Skowroński W. (red.) 2008: Ilustrowany leksykon architektoniczno-budowlany, Arkady, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
SSP: Słownik synonimów polskich, red. Z. Kurzowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
Zobacz w Google Scholar
SWJP: Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Wilga, Warszawa 1996.
Zobacz w Google Scholar
Szolginia W. 1991: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i budownictwo, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szolginia W. 1992: Miniencyklopedia. Architektura, Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szymanowska B. 1972: Kolumna Zygmunta, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Święcicka M. 2014: Architektura – koncepcja badań lingwistycznych, [w:] M. Święcicka, M. Peplińska-Narloch (red.), Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, t. 5, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, s. 15–26.
Zobacz w Google Scholar
Święcicka M., Peplińska M. 2025: Leksem tęcza we współczesnej polszczyźnie na tle kulturowym i innych języków słowiańskich, „Prace Językoznawcze” XXVII, z. 1, s. 179–195.
Zobacz w Google Scholar
USJP: Uniwersalny słownik język polskiego, red. S. Dubisz, t. 1–6, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.
Zobacz w Google Scholar
WSJP PAN: Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki (online: https://wsjp.pl/, dostęp: 28 listopada 2023 – 25 kwietnia 2024).
Zobacz w Google Scholar
WSWB PWN: Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych PWN, red. M. Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
Zobacz w Google Scholar
Zdunkiewicz-Jedynak D. 2008: Wykłady ze stylistyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Żmigrodzki P. 2006 [1997]: Mały słownik synonimów. Wstęp, wyd. 2 (nowa edycja), Oficyna Wydawnicza Rytm, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Warszawa–Kraków, s. 5–16.
Zobacz w Google Scholar