Semantyka wyrazu FANT we współczesnej polszczyźnie ogólnej. Jedność w różnorodności?
Słowa kluczowe
semantyka
cecha semantyczna
polisemia
monosemia
Jak cytować
Abstrakt
W artykule zaproponowano szeroką definicję jednostki leksykalnej FANT, starając się uwzględnić różnorodność jej odniesień (w świetle NKJP), daleko wykraczającą poza ujęcia słownikowe (mimo że polisemiczne): ʻrzecz pod jakimś względem wartościowa, choć zwykle drobna (także bliska, osobista, identyfikująca); zmieniająca właściciela/posiadacza, także ukrywana (ukryta)ʼ. Innowacyjne użycia FANTU potwierdzają z kolei potencjał metaforyczny i aluzyjny tego słowa, również w zakresie odniesień abstrakcyjnych. Tylko jedno znaczenie – nienotowane w słownikach (z wyjątkiem SW) – zostało wyłączone z zakresu powyższej definicji: ʻ(problemowa) rzecz, sytuacja, kwestia; problemʼ. Jest to znaczenie tzw. frazeologicznie związane, w ramach ustabilizowanych jednostek CO Z TYM FANTEM ZROBIĆ i COŚ Z TYM FANTEM ZROBIĆ), ale też postfrazeologiczne, tzn. tylko nawiązujące do tych jednostek (użycia typu Pogódź się z tym fantem!, Jak będzie z tym fantem?, Jeszcze powalczę z tym fantem).
Bibliografia
Bednarek A., Grochowski M. 1997: Zadania z semantyki językoznawczej, wyd. 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
MoncoPL: Korpus monitorujący polszczyzny, wyszukiwarka korpusowa MoncoPL (online: http://www.monco.frazeo.pl, dostęp: styczeń 2024).
Zobacz w Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, wyszukiwarka korpusowa PELCRA (online: http://www.nkjp.uni.lodz.pl/, dostęp: styczeń 2024).
Zobacz w Google Scholar
SPLPLub: Słownik polskich leksemów potocznych, red. W. Lubaś, t. 1–5, Lexis, Kraków 2001–2009.
Zobacz w Google Scholar
SW: Słownik języka polskiego, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, t. 1–8, nakładem prenumeratorów i Kasy im. Mianowskiego, Warszawa 1900–1927.
Zobacz w Google Scholar
Wojdak P. 2020: Oboczność -a/-u w D.lp. a dwurodzajowość M2/M3 w świetle badań korpusowych sterowanych słownikami, „Język Polski” C, z. 2, s. 33–48.
Zobacz w Google Scholar
Wojdak P. 2025: Wyraz fant i jego rodzina w dawnej i współczesnej polszczyźnie, „Język Polski” CV, z. 1, s. 23–35.
Zobacz w Google Scholar
Wojdak P., w druku a: O jednostkach co z tym fantem zrobić i coś z tym fantem zrobić – zagadnienia leksykalne, „Prace Językoznawcze”.
Zobacz w Google Scholar
Wojdak P., w druku b: O jednostkach co z tym fantem zrobić i coś z tym fantem zrobić – zagadnienia gramatyczne i tekstowe, „Prace Językoznawcze”.
Zobacz w Google Scholar